Joost de Valk stapt uit FAIR: wat dit zegt over een onafhankelijk WordPress-repository

Joost de Valk (bekend als oprichter van Yoast SEO) heeft aangekondigd dat hij zich terugtrekt uit FAIR, een project onder de Linux Foundation dat werkt aan een onafhankelijke repository voor themes en plugins. FAIR was voor veel mensen een concreet antwoord op een ongemakkelijke realiteit: het WordPress-ecosysteem leunt zwaar op één centrale distributie- en updateketen via WordPress.org.

Dat FAIR er nu zonder een van de meest zichtbare WordPress-stemmen verder moet, zegt niet alleen iets over het project zelf, maar ook over de incentives (en het gebrek daaraan) bij hostingbedrijven en andere grote spelers die het meest te verliezen hebben bij politieke en commerciële escalatie.

Wat was FAIR ook alweer?

FAIR werd halverwege 2025 gelanceerd, in de nasleep van een conflict rondom de WordPress.org repository. De directe aanleiding was dat Matt Mullenweg in de officiële repository de plugin Advanced Custom Fields (ACF) van WP Engine verving door een eigen variant (een fork: een afsplitsing/duplicaat van bestaande code onder een andere beheerder).

Daar bovenop kwam dat WP Engine en veel van hun klanten geen toegang meer hadden tot de WordPress.org theme- en pluginrepository en de bijbehorende update-services. Die combinatie leidde tot stevige kritiek en maakte iets zichtbaar waar we als developers vaak impliciet al rekening mee houden, maar zelden zo expliciet op tafel zien: er is een single point of failure in de supply chain van WordPress-sites.

De reactie daarop was een beweging richting decentralisatie: niet één centrale plek voor distributie en updates, maar een gefedereerd model met meerdere onafhankelijke repositories die op een gecontroleerde manier kunnen samenwerken. FAIR werd opgezet om dat idee tastbaar te maken en onder te brengen in een neutraal governance-model. De Valk speelde daarbij een centrale rol: hij hielp verwoorden waarom onafhankelijke repositories nodig zijn, en was medeoprichter die het project richting een neutrale organisatie hielp duwen.

Waarom Joost de Valk nu een stap terug doet

De Valk geeft aan dat een van de grootste remmende factoren simpelweg het uitblijven van financiële steun is. In de afgelopen maanden is er volgens hem veel gesproken met hostingbedrijven en andere grote spelers in het ecosysteem, maar daar kwam een duidelijke boodschap uit: men wil niet investeren in dit type oplossing.

De kern van zijn argument: investeren betekent commitment. Het betekent kosten. Het betekent je begeven in politieke spanning. En vooral: het betekent risico.

Die politieke spanning en dat risico worden in zijn uitleg niet expliciet benoemd, maar het ligt voor de hand dat steun aan FAIR door sommige partijen gezien kan worden als het kiezen van een kant in het bredere conflict tussen Matt Mullenweg en WP Engine. Voor hosts is dat niet abstract: er staan grote commerciële belangen op het spel, met potentieel miljoenen tot zelfs miljarden aan omzet die indirect afhankelijk is van stabiliteit en voorspelbaarheid in het WordPress-landschap. Het is dan ook niet gek dat grote partijen terughoudend zijn om zich te committeren zolang het speelveld zo geladen is.

FAIR reageert: funding blijft lastig, missie blijft breder dan WordPress

FAIR heeft de beslissing van De Valk bevestigd en erkent tegelijk dat financiering een aanhoudend probleem is. Tegelijk benadrukt het project dat FAIR als onafhankelijk initiatief blijft functioneren.

Een belangrijk punt in de verklaring: FAIR is nadrukkelijk niet alleen voor WordPress bedoeld. Het positioneert zichzelf als een sectorbrede oplossing voor software supply-chain security-dus voor distributie, vertrouwen, verificatie en update-mechanismen in het algemeen.

Waarom die supply-chain focus nu urgenter wordt

FAIR koppelt die bredere missie aan toenemende druk op aantoonbare integriteit van softwarelevering. In hun uitleg noemen ze expliciet de EU Cyber Resilience Act, die in december 2027 van kracht wordt. Zodra die wetgeving gaat gelden, wordt software supply chain integrity een compliance-eis: je moet herkomst (provenance) kunnen aantonen, security scanning kunnen onderbouwen en updates traceerbaar kunnen leveren.

Volgens FAIR is de architectuur van het project juist met dat soort verifieerbaarheid in gedachten ontworpen: vertrouwen en controleerbaarheid als uitgangspunt, in plaats van impliciet vertrouwen in één centrale distributiebron.

Tot slot zegt FAIR expliciet dat het WordPress niet loslaat: contributors en leiders uit het ecosysteem blijven welkom om het werk verder te brengen.

Wat betekent dit voor WordPress-developers en agencies?

Ook al gaat FAIR door, het project verliest met De Valk wel een zichtbare ambassadeur die actief in de WordPress-community staat. Dat maakt het lastiger om momentum te houden, zeker als hostingpartijen (nog) niet instappen met geld en capaciteit.

Tegelijk is het onderliggende probleem niet verdwenen: als je builds en deployments afhankelijk zijn van één centrale repository en update-infrastructuur, dan heeft elke governance-crisis of toegangssanctie direct impact op eindgebruikers. De FAIR-gedachte-decentralisatie, trust/verification, en betere supply-chain garanties-blijft dus relevant, zeker met het oog op aankomende Europese regels.

In de praktijk kan het ook betekenen dat dit soort initiatieven pas echt tractie krijgt als de huidige WordPress/WP Engine-saga tot rust is gekomen en grote ecosysteempartijen minder bang zijn dat een investering gezien wordt als politieke positionering. Tot die tijd lijkt FAIR vooral een project dat inhoudelijk op het juiste probleem zit, maar organisatorisch en financieel tegen de grenzen van het ecosysteem aanloopt.